Automatyzacja procesów sprzedaży: co automatyzować na każdym etapie
W automatyzacji procesów sprzedaży powtarzalne czynności wykonuje za handlowców program: wpisuje do CRM-u rozmowy i maile, przydziela leady, wysyła przypomnienia i follow-upy, przygotowuje raporty. Rozmowy z klientami i decyzje zostają przy handlowcach.
W skrócie: zacznij od kroku, który zespół powtarza najczęściej i który da się opisać prostą regułą, zwykle od uzupełniania CRM-u albo follow-upów. Zautomatyzuj jeden krok, przez miesiąc sprawdzaj wyniki i dopiero potem zajmij się kolejnym. Nie pomijaj etapu oferty: między „wysłana” a „podpisana” wiele zespołów nie ma żadnych danych, a od tego, co klient zrobił z ofertą, zależy, kiedy najlepiej się odezwać.
Czym jest automatyzacja procesów sprzedaży?
Automatyzacja procesów sprzedaży polega na tym, że program sam wykonuje powtarzalne kroki sprzedaży według ustalonych reguł albo po określonym zdarzeniu, czyli wyzwalaczu. Wyzwalaczem może być data („trzy dni po wysłaniu”), zdarzenie („klient otworzył ofertę”) albo zmiana w CRM-ie („szansa przeszła na etap negocjacji”). Wtedy program tworzy zadanie, wysyła wiadomość, uzupełnia pole albo powiadamia handlowca.
Pojęcie częściowo pokrywa się z automatyzacją sprzedaży i wiele poradników używa obu nazw zamiennie. Przy automatyzacji procesów zaczynasz jednak od samego procesu: najpierw opisujesz etapy swojego procesu sprzedaży, potem decydujesz, które kroki na każdym etapie przejmie program. Marketing automation to osobna dziedzina: zajmuje się leadami, zanim trafią do handlowców (więcej w haśle marketing automation).
Które etapy sprzedaży można zautomatyzować?
Tabela opisuje typowy proces B2B, w którym klient przed podpisaniem umowy dostaje ofertę. U Ciebie etapy mogą się nazywać inaczej, ale podział pracy między program a handlowca będzie podobny.
| Etap | Co może robić program | Co zostaje przy handlowcu |
|---|---|---|
| Pozyskanie leada | Zapisuje zgłoszenia z formularzy i maile przychodzące jako leady w CRM-ie, razem ze źródłem | Decyzja, w które źródła leadów inwestować |
| Kwalifikacja | Ocenia leady na podstawie profilu firmy i aktywności (lead scoring), a potem przydziela je handlowcom według regionu albo po kolei | Pierwsza rozmowa i ocena, czy to prawdziwa szansa sprzedaży |
| Pierwszy kontakt | Wysyła sekwencje maili z szablonów i umawia spotkania przez link do kalendarza | Wiadomość do ważnego klienta i każda odpowiedź na konkretne pytanie |
| Spotkania i CRM | Zapisuje rozmowy i maile, tworzy kolejne zadanie, przesuwa szansę na następny etap | Rozpoznanie potrzeb klienta i ustalenie, kto podejmuje decyzję |
| Oferta | Tworzy ofertę z szablonu, wysyła ją o zaplanowanej godzinie, zapisuje otwarcia i czas czytania, powiadamia handlowca | Zakres i cena |
| Follow-up | Wysyła serię przypomnień i zatrzymuje ją, gdy klient odpisze | Telefon, kiedy klient czyta ofertę, i odpowiedzi na zastrzeżenia |
| Zamknięcie | Zmienia status szansy, uruchamia zadania wdrożeniowe, przekazuje dane do innych systemów | Negocjacje |
| Raportowanie | Co tydzień wysyła zespołowi mailem raport aktywności oraz wyników | Wnioski i decyzje o zmianach w procesie |
Prosty test dla każdego kroku: jeśli da się go zapisać jako „gdy stanie się X, zrób Y”, zwykle przejmie go program. Jeśli wymaga oceny konkretnego klienta, zostaw go handlowcowi, a program niech podsuwa mu potrzebne dane.
Etap oferty, na którym automatyzacja często się kończy
W wielu firmach w CRM-ie są o ofercie tylko dwie informacje: kiedy ją wysłano i czy klient kupił. Nie wiadomo, co działo się pomiędzy: czy klient otworzył plik, które strony przeczytał, czy przesłał go współpracownikowi. Dlatego follow-upy wysyła się w stałych odstępach, bez względu na to, co robi klient.
Ten etap też da się zautomatyzować, na przykład w Sellizerze:
Wysyłka. Ofertę wyślesz z własnej skrzynki (integracja z pocztą) od razu albo o zaplanowanej godzinie.
Powiadomienia. Gdy klient pierwszy raz otworzy ofertę, dostajesz SMS-a i maila z linkiem do statystyk, a o kolejnych otwarciach informuje Cię mail (powiadomienia SMS i e-mail).
Analityka. Widzisz, jak długo klient czytał ofertę, które strony przeczytał, a które pominął, czy ją pobrał, wydrukował albo przesłał dalej i ile osób ją oglądało (analityka ofert).
Priorytety. Każda oferta dostaje dwa wskaźniki w skali 0–100. PRIORYTET pokazuje, kto jest aktywny teraz, a ZAANGAŻOWANIE pokazuje, jak duże było największe zainteresowanie klienta (PRIORYTET i ZAANGAŻOWANIE).
Follow-upy. Po wysyłce oferty Sellizer sam rozsyła serię przygotowanych wiadomości w ustalonych odstępach. Jeśli podłączysz skrzynkę i włączysz w ustawieniach poczty wykrywanie odpowiedzi, Sellizer przerwie serię, gdy klient odpisze (automatyczne follow-upy).
Inne systemy. Webhooki przekazują zdarzenia z ofert do CRM-u, Zapiera, Make albo n8n. Dzięki temu np. po otwarciu oferty handlowiec dostaje zadanie w CRM-ie.
Raporty. Co tydzień przychodzi mail z liczbą ofert wysłanych przez każdą osobę, liczbą otwartych i skutecznością sprzedaży zespołu (automatyczne raporty sprzedażowe).
Jak to wygląda w całym procesie, pokazujemy w opisie follow-upu oferty i na stronie o oprogramowaniu do śledzenia ofert.
Zobacz, co klienci robią z Twoimi ofertami
Wyślij ofertę jako śledzony link i dostań powiadomienie, gdy klient ją otworzy. 14 dni za darmo.
Załóż kontoJak zautomatyzować proces sprzedaży w 6 krokach
Zanim cokolwiek zautomatyzujesz, opisz proces i ustal z zespołem wspólne definicje. Narzędzia i pierwsza reguła przychodzą później.
1. Spisz proces taki, jaki jest
Wypisz wszystkie kroki od leada do podpisanej umowy i przy każdym zanotuj, kto go wykonuje i ile to trwa. Zrób to razem z handlowcami: znają kroki, których brakuje w oficjalnym opisie, np. przepisywanie danych z maila do CRM-u.
2. Wybierz powtarzalne kroki, które da się opisać regułą
Na początek wybierz czynności, które zespół wykonuje wiele razy w tygodniu, zawsze w ten sam sposób: uzupełnienie CRM-u po rozmowie, pierwszy follow-up po ofercie, cotygodniowy raport. Rzadkie kroki i te, które wymagają oceny, zostaw na później.
3. Ustal z zespołem wspólne definicje
Reguły automatyzacji opierają się na polach i etapach w CRM-ie. Jeśli „zakwalifikowany” albo „oferta wysłana” każdy handlowiec rozumie po swojemu, reguły zadziałają w złym momencie. Zanim ustawisz pierwszą automatyzację, zapisz jedną definicję każdego etapu.
4. Wybierz narzędzia, które współpracują z Twoim CRM-em
Zanim kupisz kolejne narzędzie, sprawdź, czy da się je połączyć z CRM-em, którego już używasz. Sellizer ma gotowe integracje m.in. z HubSpotem, Pipedrive’em i Salesforce’em, a z pozostałymi systemami łączy się przez webhooki.
5. Zacznij od jednej automatyzacji i zmierz wynik
Najpierw zapisz wartości wyjściowe, np. ile czasu mija od wysłania oferty do pierwszego follow-upu albo jaka część ofert w ogóle dostaje follow-up. Uruchom automatyzację na miesiąc i porównaj wyniki z tymi wartościami.
6. Co miesiąc sprawdzaj, jak działa automatyzacja
Sprawdź, które reguły w ogóle się uruchomiły i na które wiadomości klienci odpisali. Zapytaj handlowców, co nadal robią ręcznie. Wyłącz to, z czego nikt nie korzysta.
Czego nie automatyzować
Program przejmie rutynę, ale rozmowy i wiadomości, od których zależy decyzja klienta, zostaw ludziom:
pierwsza rozmowa o potrzebach klienta;
negocjacje ceny i zmiany zakresu;
odpowiedzi na zastrzeżenia i pytania o ofertę;
wiadomości do największych klientów, w których szablon łatwo rozpoznać.
Tu przydają się powiadomienia: handlowiec dowiaduje się, że klient właśnie czyta ofertę, i sam decyduje, co powie w rozmowie.
Najczęstsze błędy
Automatyzowanie procesu, który nie działa. Jeśli sprzedaż staje, bo oferta jest niejasna, więcej przypomnień nie pomoże. Najpierw popraw ten krok.
Sekwencje bez warunku zatrzymania. Przypomnienie, które przychodzi po tym, jak klient już odpisał, wygląda niedbale. Ustaw dla każdej serii warunek zakończenia: odpowiedź klienta, status „wygrana” lub „przegrana” albo ręczne zatrzymanie.
Nikt nie odpowiada za reguły. Wyznacz osobę, która się nimi zajmuje. Bez niej łatwo przeoczyć, że któraś reguła przestała działać.
Mierzenie maila zamiast oferty. Otwarty mail nie znaczy, że klient przeczytał załącznik. Więcej o tym piszemy we wpisie o tym, jak sprawdzić, czy ktoś przeczytał maila.
Za dużo narzędzi naraz. Każde narzędzie potrzebuje własnych danych i reguł. Kolejne dodaj dopiero wtedy, gdy pierwsze działa.
Jak sprawdzić, czy automatyzacja działa
Porównaj te same wskaźniki z dwóch równie długich okresów, przed zmianą i po niej:
czas od wysłania oferty do pierwszego follow-upu;
odsetek ofert, które dostały co najmniej jeden follow-up;
odsetek odpowiedzi na follow-upy;
długość cyklu sprzedaży i skuteczność zamykania szans (wzory znajdziesz we wpisie o KPI w sprzedaży);
liczbę godzin, które handlowiec spędza w tygodniu na pracy administracyjnej. Niech handlowcy sami zmierzą ją przez tydzień przed zmianą i tydzień po.
Jeśli po dwóch, trzech miesiącach liczby stoją w miejscu, popraw istniejący proces, zanim dodasz nowe.
Więcej o automatyzacji
Najczęściej zadawane pytania
Czym jest automatyzacja procesów sprzedaży?
Polega na tym, że powtarzalne kroki sprzedaży wykonuje program, według ustalonych reguł albo w reakcji na zdarzenie. Przykład: trzy dni po wysłaniu oferty program sam wysyła przypomnienie, a gdy szansa przejdzie na etap negocjacji, tworzy zadanie dla handlowca. Rozmowy z klientem i decyzje zostają po stronie ludzi.
Które etapy sprzedaży można zautomatyzować?
Każdy krok, który da się zapisać jako „gdy stanie się X, zrób Y”: pozyskanie i przydział leadów, lead scoring, sekwencje maili, uzupełnianie CRM-u po rozmowach, wysyłkę i śledzenie ofert, follow-upy, które zatrzymują się po odpowiedzi klienta, zmiany statusów i raporty. Rozpoznanie potrzeb, negocjacje i odpowiedzi na zastrzeżenia zostają przy ludziach.
Jakie są etapy procesu sprzedaży?
Nie ma jednego wzorca. Listy z pięcioma albo siedmioma etapami opisują ten sam przebieg, tylko z różną dokładnością. Typowa wersja w B2B to poszukiwanie klientów, kwalifikacja, analiza potrzeb, oferta, negocjacje, zamknięcie i obsługa po sprzedaży. Automatyzować łatwiej, gdy zespół uzgodni własne etapy i definicję każdego z nich.
Czy automatyzacja zastąpi handlowców?
Przejmie rutynę: wprowadzanie danych, przypomnienia i raporty. Rozmowy z klientami, negocjacje i ocena konkretnej szansy zostają przy ludziach. W tych rozmowach automatyzacja podsuwa handlowcom potrzebne informacje, np. powiadomienie, że klient właśnie czyta ofertę.
Czy automatyzacja sprzedaży opłaca się małej firmie?
Zwykle tak, jeśli zaczniesz od jednej reguły dla czynności, którą zespół powtarza najczęściej, np. follow-upu po wysłaniu oferty. W małej firmie te same osoby sprzedają i zajmują się administracją, więc każdy krok przejęty przez program daje im więcej czasu na klientów.
Czym różni się automatyzacja sprzedaży od marketing automation?
Marketing automation działa, zanim lead trafi do handlowca: obsługuje kampanie, newslettery i kontakt z leadem dopasowany do tego, co robi na stronie. Automatyzacja sprzedaży zaczyna się, gdy leadem zajmuje się handlowiec: obejmuje zadania, sekwencje, oferty, follow-upy i zmiany etapów szans w CRM-ie. Obie części zwykle łączy CRM.
Wypróbuj Sellizera za darmo
Zobacz, które oferty klienci otwierają i czytają, strona po stronie. 14 dni za darmo.